الفباخبر: رئیس‌جمهور آمریکا  ۱۸ اردیبهشت سال جاری، اعلام کرد که ایالات متحده از برنامه هسته‌ای ایران خارج می‌شود و تحریم‌های تجاری را که در زمان اوباما برداشته شده بود، از سرمی‌گیرد.

حال آنکه ۵ کشور دیگر هم در این توافق بودند و  چین، اتحادیه اروپا، فرانسه، آلمان و روسیه و انگلستان نیز طرف‌های دیگر توافق‌نامه هسته‌ای با ایران (که در سال ۲۰۱۵ با عنوان برجام امضا شد) محسوب می‌شدند. در قالب این توافق‌نامه، ایران برخی برنامه‌های هسته‌ای خود را متوقف کرد  تاتحریم‌های اقتصادی ایران برداشته شود. حال با این اتفاق وقایع تازه ای در پیش است و واکنش‌های متفاوتی در فضای بین‌الملل دیده می‌شود.

در این خصوص گرتا لیختن‌باوم (Greta Lichtenbaum)، شریک در شرکت او‌ملونی اند مایرز (O’Melveny & Myers) که در زمینه تجارت بین‌المللی و تطبیق تنظیم‌مقرراتی کار می‌کند نکات مهمی را مطرح کرده است. لیختن‌باوم که در واشنگتن به عنوان متخصص در زمینه تجارت بین‌الملل و تطبیق با تنظیم‌مقررات آمریکا، مشاوره حقوقی ارائه می‌دهد، به تازگی در اظهارنظر خود اعلام کرده که اجرای مجدد تحریم‌های تجاری اثر عمده‌ای بر شرکت‌های چندملیتی که با ایران و آمریکا در ارتباط هستند، خواهد گذاشت.

او همچنین در مقاله‌ای که برای شورای شرکتی در سال ۲۰۱۶ و پس از برداشته شدن تحریم‌ها منتشر کرده بود اعلام کرد که  تحریم‌ها در دو سطح صورت می‌پذیرد: تحریم‌های پایه که عموماً شرکت‌های آمریکایی را از مشارکت مستقیم در تمامی فعالیت‌های تجاری ممنوع می‌کند و تحریم‌های ثانویه که بنگاه‌های خارجی مرتبط با بازارهای آمریکا را در صورتی که با ایران به‌ویژه در بخش‌های انرژی، خدمات مالی و حمل و نقل کار می‌کنند، تحت‌تأثیر می‌گذارد. لیختن‌باوم به پنج پرسش مجله حقوق ملی واقع در نیویورک درباره آنچه باید حقوق‌دانان و وکلای تطبیق قانون و مشاور در زمینه تجارت بین‌المللی با ایران بدانند، پاسخ می‌دهد. در ادامه پاسخ‌های او به پرسش‌هایی درباره اثرات تحریم‌های جدید ایالات متحده بر شرکت‌های چندملیتی را می‌خوانید:

چه کسانی بیشترین تأثیر را از تحریم‌های مجدد تجاری آمریکا علیه ایران خواهد پذیرفت؟

بنگاه‌های آمریکایی که دارای شرکت‌های وابسته خارجی بوده و تحت مجوزهای عمومی که پس از برجام صادر شده‌اند، هم‌اکنون در حال تجارت با ایران هستند، بیشترین تأثیر را خواهند پذیرفت. زیرا، آنها باید از هم‌اکنون تا ماه نوامبر (آبان) برنامه خود را کاهش دهند و شرکت‌های غیرآمریکایی که با ایران تجارت کرده و با آمریکا ارتباط دارند نیز تحت‌تأثیر واقع خواهند شد. زیرا برخی از فعالیت‌های آنان به‌طور بالقوه‌ای تحت تحریم‌های موسوم به تحریم‌های ثانویه و بر اساس قانون آمریکا، قابلیت تحریم‌پذیری دارند. پرواضح است که شرکت‌های ایرانی نیز تحت‌تأثیر قرار خواهند گرفت.

همچنین، چندین شرکت اروپایی و شرکت‌های چندملیتی نیز وجود دارند که خارج از آمریکا حضور داشته و عملیات‌های عمده‌ای نیز دارند. آنها نیز محدودیت‌های ایالات متحده را لحاظ خواهند کرد. کل بخش انرژی و شرکت‌های نفت و گاز و پتروشیمی باید به دقت به این تغییرات نگاه کنند و بانک و صنعت بیمه و صنعت خودرو نیز باید در همین راستا قدم بردارد. این برخی از مهم‌ترین بخش‌هایی است که از تحریم‌ها اثر می‌پذیرند. به‌طور خاص، ایرباس و بوئینگ نیز قادر نخواهند بود به ایران هواپیما بفروشند.

 

برخی از عمده‌ترین تغییرات اخیر کدامند؟

اگر خوب نگاه کنیم، ایالات متحده از سال ۱۹۹۵ تاکنون، تحریم‌های عمده‌ی خود علیه ایران را حفظ کرده است. شرکت‌های آمریکایی نمی‌توانند در این کشور تجارت داشته باشند مگر در شرایطی بسیار محدود. تحت تحریم‌های ثانویه، اگر شما برخی فعالیت‌ها را در ایران داشته باشید، ممکن است برخی مزایا را در بازار آمریکا از دست بدهید.

بنابراین، تحت برنامه عملکرد جامع مشترک (برجام)، ایالات متحده تحریم‌های ثانویه مرتبط با برنامه هسته‌ای ایران را معاف کرد. اما اکنون تمامی آنها به جای خود بازگشته است. اثر عملی آن ۱) شرکت‌های وابسته خارجی می‌توانستند با ایران تجارت کنند اما اکنون نمی‌توانند. ۲) شرکت‌های چندملیتی غیرآمریکایی باید نگران تحریم‌های ثانویه باشند. این همان تغییر است.

 

به نظر شما چه زمانی اجرای مجدد تحریم‌ها مؤثر خواهد بود؟

شرکت‌هایی هم‌اکنون در فعالیت‌هایی که موضوع تحریم‌ها است، مشارکت می‌کنند. زیرا رئیس‌جمهور آمریکا پس از عقب‌نشینی این کشور از برجام، زمانی برای کاهش فعالیت‌ها اعلام کرده است و در جایی سه ماه و در جای دیگر شش ماه فرجه اعلام شده است.

 

چرا باید شرکت‌ها و مدیران تطبیق در این موضوعات دقت نمایند؟

آنها باید دقت کنند زیرا اگر بی‌توجه باشند، شرکت‌های آمریکایی باید جریمه‌های سنگین و تنبیه‌های شدیدی تا حد هزاران میلیون دلار بپردازند. همچنین، این مسئله به شرکت‌های غیرآمریکایی که با آمریکا ارتباط دارند، نیز اطلاق می‌گردد. جریمه‌های بالایی تا هزاران میلیون دلار برای بانک‌های غیرآمریکایی که از بانک‌های آمریکا برای تسویه تراکنش‌های خود با کشورهای تحت‌تحریم استفاده کرده‌اند، تعیین شده است. اگر تحریم‌های پایه را نقض نمایید، آنها ممکن است شما را تا میلیون‌ها دلار جریمه کنند و افراد ممکن است برای نقض تعمدی حتی راهی زندان شوند.

همچنین، برای شرکت‌های غیرآمریکایی که در فعالیت‌های موضوع تحریم‌های ثانویه مشارکت می‌کنند، ممکن است بر کسب و کار آنان در داخل [مرزهای] ایالات متحده اثر بگذارد. آنها با تحریم‌های عمده‌ای روبرو هستند که انجام کسب و کار در داخل آمریکا یا دسترسی به بازار آن را به‌شدت دشوار می‌نماید.

 

چگونه باید مدیران تطبیق به این وضعیت عکس‌العمل نشان دهند؟

عکس‌العمل‌ها باید ارزیابی شود که چگونه اقدامات تحمیلی جدید بر کسب و کارهای فعلی آنان اثر می‌گذارد و گام‌هایی برای لحاظ این تغییرات باید برداشته شود، چه از طریق توقف برخی فعالیت‌ها یا ایجاد رویه‌هایی برای حصول اطمینان از اینکه برخی تراکنش‌های مرتبط با تحریم‌ها حاصل نشود.

دیگر موضوع مهمی که شرکت‌ها باید نسبت به این تغییرات در قانون آگاه باشند آن است که باید درباره همتایان و شرکت‌های غیرآمریکایی که همچنان با ایران ارتباط تجاری دارند، دقت کنند. شما باید خود را در وضعیتی ببینید که یک کسب و کار غیرآمریکایی در ایران انجام می‌دهید.