الفبا: حسین بردبار – زمانی که برنامه جامع اقدام مشترک میان پنج کشور عضو دایم سازمان ملل و آلمان با ایران موسوم به برجام در روزهای گرم تابستان سال ۹۴ در حال نهایی شدن در هتل کوبورگ وین بود، زمزمه های فراوانی در داخل کشور به راه افتاده بود که اگر برجام اجرایی شود تمام تحریم ها رخت بر می بندد و تحریم جدیدی علیه کشور و اقتصادمان وضع نخواهد شد و… اغلب کسانی که چنین نجوایی را در گوش جامعه ندا می دادند، از ماهیت واقعی برخی از کشورهای طرف معاهده با ایران یا غافل بودند یا خودشان را به تغافل می زدند، این افراد پرونده سیاه رفتار تاریخی برخی از کشورهای طرف معاهده را یا فراموش کرده بودند یا خودشان را به فراموشی می زدند، پرونده ای که پر است از بدعهدی و عهدشکنی و درمواردی خیانت در نقض تعهد یا دور زدن قراردادهای مختلف با دولتهای پیشین ایران از زمان قاجاریه تا پیروزی انقلاب اسلامی که برشمردن آنها خارج از موضوع این یادداشت است..اما با گذشت سه سال از تصویب برجام و خروج آمریکا از این پیمان بین المللی و بازگشت بسیاری از تحریم ها خیلی چیزها روشن شد و ابطال بسیاری از تئوری های رویاگونه در مورد برجام به حقیقت پیوست، هرچند که نمی توان و نباید فراموش کرد که برجام البته فاقد دستاورد نبود و شاید مهمترین دستاورد آن شکستن اجماعی بین المللی علیه کشورمان بود که آمریکا توانسته بود علیه کشورمان در نظام بین المللی ایجاد کند اما گذاشتن تمام تخم مرغ های اقتصاد ایران در سبد برجام نیز کار درستی نبود.

اکنون نیز دیپلماسی و اقتصاد کشورمان بر سر آزمونی مشابه قرار دارد، گرچه کشورهای اروپایی میزان خصومتی که آمریکا با ملت و دولت ایران دارد را از خود نشان نداده اند اما برخی از همین کشورها نیز پرونده سیاه تاریخی از نقض عهد در قبال تعهدات و منافع ملی کشورمان را در پرونده دارند و مسئولان دیپلماسی و اقتصاد کشور نیز باید این گذشته تاریخی را فراموش نکنند.اخیرا فدریکا موگرینی ،هماهنگ کننده سیاست خارجی اروپا اعلام کرده است که تا پایان سال میلادی فعلی یعنی اوایل دی ماه سازوکار جدید مالی اروپا با ایران جنبه اجرایی می یابد، سازوکاری که بر اساس آن قرار است پول نفت تحویل شده از ایران به کشورهای اروپایی به جای واریز دلاری به حسابهای ایران به شرکتهای تجاری طرف معامله با ایران به یورو پرداخت شود و درعوض کالای مورد نیاز کشورمان از این شرکتها خریداری و روانه ایران شود.

سازوکاری که می تواند تحریم دلاری بانکی آمریکا را به خوبی دور بزند، این سازوکار با همه خوبیها و فراستی که در پشتوانه خود دارد اما ممکن است به دلیل سابقه تاریخی بدعهدی برخی از کشورهای اروپایی به همان سرنوشتی مبتلا شود که برجام به آن گرفتار شد، در چنین شرایطی خوب است مسئولان دیپلماسی و اقتصاد کشورمان سایر روشهای دورزدن تحریم ظالمانه بانکی نظیر توسعه انعقاد پیمانهای پولی مشترک با سایر کشورها را در دستور کار قرار دهند و این بار نیز تمام تخم مرغ های خود را در سبد اس پی وی نگذارند و در عوض آماده شوند تا در صورت بدعهدی دوباره از سوی برخی از کشورهای اروپایی به سرعت امکان بازگشت به شرایط قبل از برجام و استفاده کشورمان از حقوق از دست رفته گذشته خویش را فراهم کنند.